In onze moderne samenleving die doen en behalen waardeert, is het makkelijker om een supplement te kopen dan om onszelf eerlijke vragen te stellen zoals: waarom rook ik eigenlijk, waarom kies ik voor een ongezonde levensstijl en slaap ik te weinig.

Hier ligt een diepgewortelde tegenstrijdigheid. We weten rationeel dat iets laten onze gezondheid ten goede komt. Ons richten op toevoegen maskeert onzekerheid en geeft het gevoel dat we op de goede weg zijn.

Ons ego streeft naar controle, veiligheid en op korte termijn ergens winst uit te halen. Het wil zich goed voelen, kiest de weg van de minste weerstand en pijn en zoekt zo naar directe, zichtbare resultaten. Toevoegen voelt dan als actieve zelfzorg, terwijl onszelf iets ontzeggen juist ervaren wordt als een pijnlijk verlies, een gevoel van falen. Het vraagt om discipline en zelfreflectie terwijl dit zware gevoel juist passief maakt.

Toevoegen voelt als winst, vooruitgang en daadkracht.
Iets laten voelt als verlies, beperking en confrontatie met onszelf.

Dit is de schaduwkant van ons als moderne mens. We willen onszelf niets ontzeggen, want ontzegging voelt als verlies en als een aanval op onze autonomie. Psychologisch gezien weegt verlies zwaarder dan winst, waardoor we weerstand bieden aan verandering die echt iets vraagt van onszelf.

Nietzsche werpt in 📖 Met Nietzsche aan de keukentafel van Thomass en Balthasar een verhelderend licht op deze paradox. Volgens Nietzsche moet niet de discipline of het verbod centraal staan, maar het doel dat we voor ogen hebben. Wanneer ons verlangen groot genoeg is, bijvoorbeeld een kinderwens, bewijsdrang of een medische noodzaak, wordt loslaten en ontzegging ineens wel haalbaar.

Het doel waarop wij ons richten bepaalt uiteindelijk wat we laten.

In zulke situaties is de wil en de winst die te behalen valt sterker dan het gevoel van een opgelegd verbod. Onszelf iets ontzeggen roept weerstand op. Door ons op een nieuw doel te richten waarvan we het gevoel krijgen goed bezig te zijn, ontsnappen we aan deze weerstand. Dit nieuwe doel maakt dat iets laten een vrijwillige keuze is, waarbij de motivatie van binnenuit komt en niet meer voelt als straf maar als investering in onszelf.

Kortom, ons ego is gericht op winst. Dat maakt deze neiging zo hardnekkig dat we het met discipline alleen niet volhouden. We kunnen niet ontsnappen aan de paradox. Ons instinct wil iets toevoegen, terwijl echte verandering vaak vraagt om iets weg te laten of ons te richten op het behoud van iets wat van waarde voor ons is. Door zonnebrandcrème smeren, wat meer tijd kost dan collageensupplementen slikken, als doel te stellen waar winst uit te halen valt, investeren we op de lange termijn in het behoud van het collageen dat we al hebben.