🔻Het verhaal – de geest als rusteloze aap
De metafoor van de geest als een rusteloze aap vindt zijn oorsprong in het Mahayana boeddhisme. De geest kan gezien worden als een rusteloze aap: actief, springerig en gevuld met gedachten die alle kanten opschieten. Soms wordt hij opgejaagd door verlangen, dan weer door jaloezie, angst of ego. Elke prikkel maakt hem drukker. Hoe meer je hem probeert te stoppen, des te drukker de aap wordt. Onrust is een natuurlijke toestand van mentale activiteit.
Lees verder: hoe de houding tegenover de onrust de onrust in stand houdt
🔒 Deze verdieping is afgeschermd.
Om verder te lezen, koop een Dagpas. Je krijgt 24 uur toegang tot alle premium passages.
[restrict userrole=”dagpas”]
DE INGANG
De ingang is mentale onrust. Zodra de geest actief wordt, ontstaat de reflex om gedachten te stoppen of een kant op te sturen. Die reflex komt voort uit het gevoel dat er iets mis is: gevaar, tekortkoming of verlies van controle.
HET PERVERSE EFFECT
De houding tegenover de onrust houdt de onrust in stand. Zolang de aap wordt bestreden, blijft de spanning bestaan. Wanneer je de aap in het oog houdt, zoals je je eigen kinderen of de omgeving in het oog houdt, zonder er actief mee bezig te zijn, zonder te sturen of te onderdrukken, verandert de organisatie. De aap mag bewegen, maar doordat je hem laat gaan, daalt de spanning. Je voert andere activiteiten uit. Daardoor verschuift de aandacht en komen er nieuwe gedachten en prikkels binnen. De aap verliest energie omdat er geen druk meer wordt opgelegd. Er ontstaat mentale ruimte.
DE UITLEG
Mentale onrust activeert twee systemen: het Task-Positive Network (TPN) en het stressnetwerk. Het TPN stuurt op controle, planning en externe focus. Tegelijkertijd detecteert de amygdala dreiging en activeert de hypothalamus–hypofyse–bijnier-as (HPA-as). De hypofyse stuurt een signaal naar de bijnieren, die cortisol vrijmaken. Cortisol verhoogt de bloedsuikerspiegel, versnelt de hartslag, verhoogt de spierspanning en maakt het lichaam alert.
Druk houdt dit systeem in stand. Zodra je stopt er actief mee bezig te zijn en het laat gaan, daalt de activiteit van de geactiveerde systemen. Het Default Mode Network (DMN) krijgt dan de ruimte. Dit netwerk is actief tijdens rust, dagdromen en innerlijke reorganisatie.
Tijdens DMN-activiteit worden herinneringen heractiveerd en gekoppeld aan nieuwe combinaties. De mediale prefrontale cortex en de hippocampus leggen verbanden tussen eerdere ervaringen en nieuwe contexten. Er ontstaat mentale incubatie: het brein reorganiseert zichzelf zonder bewuste sturing. Juist door de aap, binnen acceptabele grenzen, uit te laten razen en hem in het oog te houden zonder sturing, neemt de energie af.
SILENT SIGNALS
Door het te ervaren zonder er actief mee bezig te zijn, verandert je houding er tegenover. De aap mag zonder bemoeienis bewegen. De geest schakelt dan over van controle naar herstel. Hardnekkige gedachten verliezen energie. Er ontstaat ruimte voor helder denken en spontane inzichten. Dat is het Silent Signal: de onrustige geest wordt niet gestopt, maar functioneel gemaakt.
[/restrict]