“Het is niet de regen, maar onze paraplu die beslist of we nat worden.”

Mensen hebben het vaak over het weer. Het is iets onvermijdelijks waar we geen zeggenschap over hebben. We kunnen de regen zien als gebeurtenissen die zich voordoen zonder dat we daar invloed op hebben. Een stoplicht dat op rood staat, waardoor we de trein missen, en een collega die benoemt dat we te laat zijn.

De paraplu staat voor onze interpretaties. Die bepalen of we emotioneel nat worden, of we met onze emoties meegaan. Het is niet de opmerking van de collega die irritatie veroorzaakt, maar wat wij hadden verwacht. We waren ervan uitgegaan dat we groen licht zouden hebben, de trein zouden halen en op tijd zouden zijn. Die verwachting kwam in dit geval niet uit.

Epictetus verwoordde dit als volgt. Niet de dingen zelf maken ons van streek maar onze gedachten erover. De irritatie ontstond in het verschil tussen verwachting en werkelijkheid.

Als we vijf minuten eerder waren vertrokken, was de situatie waarschijnlijk anders geweest. Dan hadden we het groene licht gehad, de trein gehaald en had de collega niets gezegd. Hier ligt de oorzaak van het te laat komen bij onszelf.

Wat er vervolgens gebeurt, is dat die irritatie niet bij onszelf blijft. Op het moment dat de collega zegt dat we te laat zijn, wat in feite ook zo is, verschuift de aandacht naar buiten. Het voelt alsof die opmerking de irritatie heeft veroorzaakt, maar deze was er al. Onbewust weten we zelf ook dat we eigenlijk vijf minuten eerder hadden moeten vertrekken.

Daarin zit projectie. De irritatie die is ontstaan door ons eigen handelen en onze eigen verwachting zoekt een uitweg buiten onszelf en hecht zich aan de opmerking van de collega.

Zo wordt de collega de plek waar irritatie neerkomt die in onszelf is ontstaan. Volgens Epictetus ligt precies daar het onderscheid. Wat buiten ons gebeurt, het feit dat een collega een opmerking maakt kunnen we niks aan doen. Dit ligt buiten onze controle. Hoe we daarop reageren, kunnen we wel iets aan doen.

De paraplu beslist of we nat worden en met onze emoties meegaan. De paraplu is de barrière, het schild dat de opmerking van de ander tegenhoudt en ons weerhoudt onze eigen emoties de vrije loop te laten.

Zouden we ons nog irriteren aan de daden of opmerkingen van de ander als we niet eerst een gedachte erover hadden?

De paraplu is het schild dat ons weerhoudt om meteen te reageren, waardoor we eerst kunnen nagaan bij onszelf wat er gebeurt is voordat we geïrriteerd op de ander reageren.