🔻Het verhaal – aardig denken te zijn
Er is een man die gelooft dat hij aardig is. Hij bedoelt het goed, maar kwetst toch steeds opnieuw de mensen om zich heen. Wat hij zegt, komt anders over dan hij bedoelt. In zijn hoofd klinkt het vriendelijk, maar in zijn woorden zit iets verdedigends. Uit angst om zelf gekwetst te worden, valt hij onbewust liever eerst aan. Deze onbewuste reactie geeft de man zelfbescherming, maar juist dat beschermingsmechanisme maakt hem eenzaam. Het probleem is het onvermogen om zelf te zien wat zijn gedrag met anderen doet.
Zijn verleden speelt onbewust in zijn hoofd mee. De ander kent zijn geschiedenis niet, reageert daarom niet op de man zijn goede intentie erachter, maar op wat nu zichtbaar is, namelijk zijn houding, toon en gezichtsuitdrukking.
Zo ontstaat een tragische kloof. De man ziet zichzelf als vriendelijk, maar zijn lichaam, toon en gezichtsuitdrukking vertellen iets anders.
Lees verder: over het verschil tussen hoe iemand zichzelf denkt te zijn en hoe hij feitelijk overkomt
🔒 Deze verdieping is afgeschermd.
Om verder te lezen, koop een Dagpas. Je krijgt 24 uur toegang tot alle premium passages.
[restrict userrole=”dagpas”]
DE INGANG
De ingang is zelfbeeld. De man leeft vanuit een mentaal beeld van zichzelf: “ik ben aardig.” Dat beeld is een constructie van herinneringen, intenties en overtuigingen. Maar het lichaam en de gezichtsuitdrukking communiceren iets anders. De ander neemt dat waar en reageert daarop.
Er ontstaat een verschil tussen hoe iemand zichzelf denkt te zijn en hoe hij feitelijk overkomt. Dat verschil activeert spanning. De man voelt zich onbegrepen en afgewezen, terwijl hij niet ziet dat hij zélf de afwijzende houding oproept. Zijn cognitieve representatie van zichzelf, wie hij denkt te zijn, botst met de somatische representatie, wat zijn lichaam uitzendt.
HET PERVERSE EFFECT
De poging om aardig gevonden te worden, door zichzelf te beschermen, veroorzaakt juist afstand. De strategie die bedoeld is om verbinding te behouden, vernietigt die verbinding.
Door te handelen vanuit defensie en niet vanuit openheid, bevestigt hij precies datgene waarvoor hij bang is: eenzaamheid en afwijzing. Het perverse effect is dat de bescherming tegen pijn de pijn zelf in stand houdt.
DE UITLEG
De neiging om een positief zelfbeeld te behouden is diep geworteld in de werking van het brein. De prefrontale cortex probeert gedrag te rationaliseren, “ik bedoelde het goed”, terwijl de insula en amygdala de subtiele signalen van spanning en verdediging registreren.
Het lichaam communiceert dus op een ander niveau dan het verstand. Anderen reageren primair op deze non-verbale signalen, niet op de achterliggende intentie. De tekening van Ernst Mach illustreert dat treffend. Je kunt jezelf nooit volledig van buitenaf zien.
Je hebt een blinde vlek voor je eigen gelaat en houding. Alleen via de blik van de ander, of via proprioceptieve waarneming, voelen hoe je er fysiek bij zit of staat, kun je enigszins ervaren hoe je overkomt.
SILENT SIGNALS
De omslag ontstaat op het moment dat iemand zijn eigen spanning begint te voelen in plaats van die te ontkennen. Wanneer hij merkt dat zijn kaken gespannen zijn, zijn adem stokt of zijn schouders stijf worden, ziet hij dat zijn lichaam anders spreekt dan zijn gedachten.
Dat moment van zelfwaarneming is het Silent Signal. Niet het beeld van wie je denkt te zijn, maar de ervaring van wie je op dat moment bent. In die waarneming ontstaat ruimte. Dan kan de defensie ontspannen, en kan de aardigheid weer voelbaar worden in plaats van alleen bedoeld.
[/restrict]